Published online by Cambridge University Press: 02 January 2018
📍 สาเหตุที่ต้อง rule out ก่อนวินิจฉัย drug-induced hyperprolacinaemia:
- Hypothalamic tumor: ทำลาย dopaminergic neuronal cell จึงขัดขวาง tonic inhibition จาก dopamine (prolactin-inhibiting factor)
- Pituitary adenoma: หลั่ง prolactin
- Hypothyroidism: TRH จาก hypothalamus เป็น prolactin-releasing factor ทำให้ prolactin สูงขึ้น
- Chest-wall injury: กลไกเดียวกับ suckling response
- Renal failure: ไตขับ prolactin ได้ลดลง ทำให้ prolactin สูงขึ้น
📍 ยาที่ส่งผล hyperprolactinaemia
- Antipsychotics (พบมากที่สุด)
- Tricyclics
- Anti-emetics (metoclopramide, domperidone)
- Methyldopa, verapamil
📍 𝗠𝗮𝗻𝗮𝗴𝗲𝗺𝗲𝗻𝘁 𝗼𝗳 𝗵𝘆𝗽𝗲𝗿𝗽𝗿𝗼𝗹𝗮𝗰𝘁𝗶𝗻𝗮𝗲𝗺𝗶𝗮
- ตรวจ baseline prolactin ก่อนเริ่มยา รวมถึงถาม baseline sexual function, ประวัติ menstruation
- ถ้าพบ hyperprolactinaemia ให้ confirm ว่า prolactin สูงจริงด้วยการเจาะซ้ำ
- R/O pregnancy (UPT), hypothyroidism (TSH สูง), renal impairment (BUN, Cr) ก่อน
- เมื่อ rule out ข้อ 3 แล้วให้ ดูค่า prolactin
- 4.1) ถ้า prolactin > 100 mcg/L พิจารณาส่ง MRI of the pituitary/ hypothalamus และ refer endocrine
- 4.2) ถ้า prolactin < 100 mcg/L ให้แยกเป็นสองกรณี:
- i) มีอาการที่เข้าได้กับ pituitary /hypothalamic cause (เช่น headache, visual changes): ส่ง MRI, consult endocrine
- ii) มีอาการแสดงของ hyperprolactinaemia (galactorrhea, menstrual irregularities, hypogonadal):
✅ ถ้ามีอาการแสดง: มีแนวทาง 5 ข้อในการปรับยา:
- 𝘿𝙤𝙨𝙚 𝙧𝙚𝙙𝙪𝙘𝙩𝙞𝙤𝙣: ลดขนาดยา แต่เคสโดยส่วนมาก มักมีความเสี่ยงกำเริบจึงไม่สามารถใช้วิธีนี้เพียงอย่างเดียวได้
- 𝗦𝘄𝗶𝘁𝗰𝗵 เป็นยา antipsychotics ที่ไม่ส่งผลต่อ prolactin
- 𝗔𝗱𝗱 𝗮𝗿𝗶𝗽𝗶𝗽𝗿𝗮𝘇𝗼𝗹𝗲 (partial dopamine agonist ลดระดับ prolactin ได้): ให้ยา 10-30 mg/ day โดย goal คือเพื่อลดอาการจาก hyperprolactinaemia แต่ไม่ได้ให้ยาจนลดระดับ prolactin เป็นปกติ
- 𝗔𝗱𝗷𝘂𝗻𝗰𝘁𝗶𝘃𝗲 𝗯𝗿𝗼𝗺𝗼𝗰𝗿𝗶𝗽𝘁𝗶𝗻𝗲 (dopamine agonist): ใช้เป็นทางเลือกสุดท้าย เพราะ bromocriptine อาจต้านผลการรักษาด้วยยา antipsychotics และปรึกษา endocrine ร่วม
- 𝗛𝗼𝗿𝗺𝗼𝗻𝗲 𝗿𝗲𝗽𝗹𝗮𝗰𝗲𝗺𝗲𝗻𝘁: ปรึกษา endocrinologist
❌ ถ้าไม่มีอาการ hyperprolactinaemia: F/U อาการ hyperprolactinaemia เป็นระยะ
📍 แนวทางการติดตาม prolactin
- เจาะ baseline prolactin ก่อนเริ่มยา
- Maudsley prescribing guidelines (MPG) แนะนำ repeat ที่ 6 เดือน จากนั้นติดตามทุก 1 ปี สำหรับผู้ป่วยที่ใช้ antipsychotics
- ตรวจติดตามเร็วกว่าปกติถ้า มีอาการแสดงของ hyperprolactinaemia
- ระดับ prolactin จะสูงขึ้นในไม่กี่ชั่วโมงหลังได้ยา ดังนั้นควรสั่งเจาะหลังปรับยาจนได้ stable dose แล้ว
- ไม่ต้อง monitor prolactin ต่อ ถ้า prolactin สูง แต่ไม่มีอาการ แต่ให้สอบถามอาการ hyperprolactinemia อย่างสม่ำเสมอแทน